essay – Autisme bij meisjes

photo_2020-05-17_09-39-04

Hier en daar schrijf ik af en toe een kort essay voor mijn studie Nederlands. Zo schreef ik ook een stuk over autisme (en dan met name bij meisjes). Omdat hier naar mijn mening veel te weinig over bekend is. Voordat ik begon met het schrijven van dit stuk wist ik veel minder over de verschillen bij mannen en vrouwen met autisme. Ik wist eerst überhaupt niet dat er een verschil bestond.  Ik wil dit essay graag delen omdat er (met name in Nederland) zo weinig over dit onderwerp te vinden is en omdat ik het belangrijk vind dat er meer over dit onderwerp geschreven wordt. Dus bij deze, hier mijn essay over: autisme bij meisjes.

Autisme bij meisjes

We kunnen niet meer om autisme heen. In boeken, tijdschriften en interviews komt de term steeds vaker naar voren. Toch blijft autisme bij meisjes een relatief onbekend fenomeen. Hoe kan het dat er nog steeds van allerlei misvattingen bestaan over deze pervasieve ontwikkelingsstoornis bij meisjes? En komt autisme bij meisjes eigenlijk veel minder voor dan bij jongens?

Autisme wordt beschreven als: ‘een aangeboren pervasieve ontwikkelingsstoornis die zich kenmerkt door beperkingen op het gebied van sociale interactie en (non-)verbale communicatie en door een beperkt, repetitief of stereotiep gedragspatroon’ (Bever, 2019). Er zijn zo’n 5 erkende soorten van autisme. We kennen de klassieke vorm van autisme, het Syndroom van Asperger, PDD-NOS, het Syndroom van Rett en de Desintegratieve stoornis.

De diagnose
Een autismespectrumstoornis wordt bij meisjes vaak pas op latere leeftijd gediagnosticeerd. Maar wanneer krijgt iemand de diagnose autisme en hoe komt zo’n diagnose tot stand?

Dr. Els M.A. Blijd-Hoogewys, klinisch psycholoog en cognitief gedragstherapeut, legt uit dat de diagnostiek bij vrouwen niet veel anders is  dan bij mannen. ‘Eerst wordt er gekeken welke diagnoses er in het verleden al gesteld zijn of wat er nog meer zou kunnen spelen. Daarbij wordt er altijd breed gekeken. Een patiënt of de verwijzer kan autisme vermoeden, maar er kan ook iets anders aan de hand zijn’ (Blijd-Hoogeweys, 2017). Zo worden er vragen gesteld als: ‘zijn er ook angsten, depressie, een verslaving, waanbeelden?’ Er worden vragenlijsten afgenomen en op basis van de uitkomst wordt er naar een vervolgstap gekeken.

De cijfers
Onderzoek van het NVA (De Nederlandse Vereniging voor Autisme), wijst uit dat ruim 1% van de Nederlanders, dat zijn ruim 200.000 mensen, kampt met autisme (NVA, 2019). Het aantal kinderen met autisme neemt steeds meer toe en is voor een groot deel erfelijk. De oorzaak van het toegenomen aantal diagnoses is deels onbekend. Zo kunnen we op dit moment niet concluderen of het gebruik van gifstoffen in bijvoorbeeld voeding een rol speelt in de toename van autisme. De stijging kan voor een groot deel verklaard worden door de toename van de diagnostische criteria en een toegenomen bewustwording van autisme. 

Meisjes en autisme
De pervasieve ontwikkelingsstoornis autisme komt vaker bij mannen voor dan bij vrouwen. Zo’n 85% van alle mensen met de diagnose autisme is een man en 15% is vrouw, laat de Nederlandse Vereniging voor Autisme weten. Toch hoort hier een kleine kanttekening bij.

Autisme kan bij vrouwen namelijk een heel andere vorm aannemen dan bij mannen. Dr. Els Blijd-Hoogewys (klinisch psycholoog bij INTER-PSY Groningen), komt met een mogelijke verklaring voor het feit dat autisme bij vrouwen minder vaak als diagnose wordt vastgesteld. ‘Vrouwen kunnen socialer en communicatiever overkomen. Maar of dit werkelijk een verschil is, zou onderzocht moeten worden.´(Blijd-Hoogeweys, 2017).

Deze eigenschappen zouden verbloemend en maskerend kunnen werken. Ook merkt Blijd-Hoogeweys dat vrouwen in vergelijking tot mannen meer snakken naar diepgang en uitleg. Mannen willen na het vaststellen van hun diagnose vaak praktische en concrete tips. Ze willen duidelijkheid, zodat ze door kunnen gaan met hun leven. Vrouwen daarentegen willen vaker op zoek gaan naar een dieperliggende oorzaak van het probleem. Ze doen meer zelfonderzoek en kiezen sneller voor psychotherapie met meer diepgang dan mannen. Dit kan ervoor zorgen dat vrouwen pas op latere leeftijd de diagnose autisme krijgen.

Bij meisjes wordt autisme vaak niet door de omgeving of door professionals gesignaleerd. Er bestaat een grote kans dat autisme bij meisjes een ander fenotype heeft. Specifieke kenmerken die professionals onder de term autisme plaatsen vallen bij meisjes minder op. Ze zouden gedrag beter kunnen verbloemen. Dit zou de verklaring van Blijd-Hoogeweys onderbouwen. Net als het feit dat meisjes met autisme beter inzicht kunnen hebben in de gemeenschappelijke en gangbare sociale regels dan jongens. Dit heeft als gevolg dat ze bewust dan wel onbewust kenmerken van autisme kunnen verbloemen. Afgezien van het verbloemen van de autistische kenmerken is het ook goed mogelijk dat de klachten bij meisjes milder zijn dan bij jongens (Lai et al., 2011; Zwaigenbaum et al.). Een andere reden voor het missen van de diagnose autisme bij meisjes is het compensatiegedrag en het camoufleren bij meisjes met een gemiddelde of hogere intelligentie en of betere taalvaardigheden (Dworzynski Ronald, Bolton & Happe, 2012).

Vooroordelen en misvattingen
Een autist draagt vaak een bril, leest Harry Potter-boeken, is niet sociaal en eet elke dag hetzelfde. Dit is een kleine greep uit de aannames die mensen wel eens hebben wanneer het gaat over mensen met een autismestoornis. Deze ideeën zijn ontstaan door beelden, filmpjes en verhalen van vroeger. En inmiddels weten deze mensen wel beter. Dit komt doordat er steeds meer over autisme bekend is. Althans, bij jongens met autisme.

Vooroordelen en misvattingen bestaan er nu vooral bij meisjes met autisme. Veel mensen gaan er vanuit dat meisjes met autisme net als jongens met autisme minder goed in staat zijn om hun gevoelens te uiten en dat ze minder sociaal zijn in het dagelijkse leven. Dit is alleen niet waar. Jongens en meisjes met autisme worden over één kam geschoren en omdat er meer bekend is over autisme en er meer onderzoek plaatsvindt bij jongens met autisme hebben mensen nog altijd verkeerde ideeën bij meisjes met autisme. Dit heeft als gevolg dat meisjes met autisme minder vaak gediagnosticeerd worden dan jongens met autisme.

Gelukkig schrijven er steeds meer vrouwen over hun eigen ervaringen met autisme en met de reacties die zij zoal krijgen in het dagelijkse leven. Deze vrouwen willen autisme meer bespreekbaar maken. Ze willen het taboe doorbreken door openlijk te schrijven en het gesprek aan te gaan.

Bianca Toeps schreef in april 2018 het boek: Maar je ziet er helemaal niet autistisch uit.
In het boek beschrijft Bianca Toeps haar eigen ervaring met autisme. Volgens Bianca was het nodig om meer bewustzijn omtrent autisme bij meisjes te creëren.

In een gesprek met Jan Ruyters van Trouw komt naar voren dat Bianca zich helemaal niet begrepen voelt en er nog veel vooroordelen bestaan wat betreft de kijk op iemand met autisme. ‘Autisme wordt meestal geassocieerd met gevoelsarmoede. Dat vind ik super pijnlijk. Het is niet zo dat autisten zich niet kunnen inleven, of gevoelens van anderen niet begrijpen’ (Toeps, 2019).

In een onderzoek van Ontwikkelings- & Onderwijspsychologie, Universiteit Leiden zien we zelfs dat meisjes met autisme niet minder empathie hebben dan niet-autisten. Ook komt er hier een verschil tussen jongens en meisjes met autisme naar voren. ‘De uitkomsten laten zien dat meisjes (met en zonder autisme) empathischer reageren dan jongens (met en zonder autisme), maar tussen de deelnemers met of zonder autisme vinden we geen verschillen.’ Dit bevestigt dat de kenmerken tussen mannen en vrouwen dus wel degelijk verschillen en dat er behoefte is aan meer onderzoek naar autisme bij meisjes. Autisme is zo’n specifiek fenomeen per individu, dat het niet mogelijk is om iedereen over één kam te scheren. En met name jongens en meisjes met een autismestoornis hetzelfde te begeleiden.

Conclusie

Er bestaat een verschil tussen autisme bij jongens en autisme bij meisjes. Zo komt autisme bij meisjes vaak anders tot uiting dan bij jongens. Dit heeft onder andere te maken met het feit dat meisjes autisme sneller kunnen verbloemen door middel van hun aanpassingsvermogen in verschillende situaties. Ook is het zo dat de autismestoornis bij meisjes een andere vorm aanneemt dan bij jongens met autisme.

Het feit dat er nog steeds veel aannames en vooroordelen over autisme bij meisjes bestaan, is grotendeels te wijten aan een gebrek aan onderzoek naar autisme bij meisjes. Verschillende vraagstukken blijven nu open en hier zullen pas antwoorden op komen wanneer er meer tijd en geld is voor beter onderzoek. Om de misvattingen de wereld uit te helpen moet er dus meer onderzocht worden.

Gelukkig zijn er steeds meer mensen die autisme bespreekbaar maken door hun eigen ervaringen te delen. Het is tijd voor meer onderzoek, meer begrip en meer kennis over autisme.

 

Bronnenlijst

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Een gedachte over “essay – Autisme bij meisjes

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.